Hulpvraagoplichting. Wanneer gaan bij u de alarmbellen rinkelen?

Sterke recente toename van hulpvraagoplichting

De afgelopen maanden is het aantal meldingen en slachtoffers van hulpvraagoplichting sterk toegenomen. Vooral sinds we sociale media als gevolg van de corona-lockdown veel intensiever gebruiken om met vrienden en familie in contact te blijven, slaan oplichters grootschalig toe. De Fraudehelpdesk heeft in de eerste vier maanden van 2020 al meer meldingen over hulpvraagoplichting ontvangen dan in heel 2019. 

De meeste slachtoffers van hulpvraagoplichting zijn ouder dan 50 jaar. Acht van de tien slachtoffers zijn vrouw. Vooral behulpzame ouders van meerderjarige kinderen worden in e-mails, SMS-berichten of chatapps bedrogen door oplichters die zich voordoen als een zoon of dochter in nood. De oplichters zoeken persoonlijke informatie over hun slachtoffers op sociale media. Ze plukken bijvoorbeeld een portretfoto en persoonlijke ontboezemingen van een dierbare van het internet om de afzender echt te doen lijken en misleiden daarmee een moeder, vader of geliefde.

  • Bekende in nood? Bedrieger op schoot! Wees op je hoede zodra een bekende via een tekstbericht vraagt om iets te betalen of over te boeken, zelfs als dat tekstbericht vanaf een bekend e-mailadres of mobiel nummer is verzonden. Oplichters kunnen soms het bestaande e-mailadres of mobiele nummer van een bekende overnemen (hacken).
  • Niet gesproken? Niet betalen! Vraagt een zoon, dochter of andere dierbare via een tekstbericht om iets te betalen of over te boeken, doe dat dan uitsluitend nadat je hem of haar persoonlijk mondeling hebt gesproken én herkend. Dat kan simpelweg via de knop voor een directe spraak- of videoverbinding in de meeste chatapps.
  • Laat je niet afschepen! Een oplichter verzint uiteenlopende smoezen waarom hij of zij jou niet mondeling te woord zou kunnen staan; dat de telefoon in het water zou zijn gevallen; dat het nieuwe nummer nog niet zou zijn aangesloten voor spraakverbindingen; dat hij of zij in een stiltecoupé zou zitten; dat hij of zij wél goed bereikbaar zou zijn en dat het inderdaad heel gek is dat jouw telefoontje niet binnenkomt.
  • Laat je niet opjagen! Hoge druk en sterk aandringen om snel te betalen in een tekstbericht (via e-mail, SMS, WhatsApp, Twitter, etc..), is vrijwel altijd een teken van bedrog. Bel de afzender eerst zelf terug om zijn of haar stem te horen. Doe dat eventueel via een telefoonnummer waarmee je hem of haar reeds eerder hebt gesproken. Vertrouw je het niet? Stel controlevragen waarvan de antwoorden niet in eerdere e-mails, chatberichten of op sociale media staan en die alleen die bekende kan weten. Of bel een andere goede bekende voor overleg.
  • Nieuw mobiel nummer? Wees op je hoede! Pas op als je een tekstbericht van een bekende krijgt dat zijn of haar mobiele telefoonnummer zou zijn gewijzigd, zelfs als daar een mooie foto van die bekende bij staat. Zo begint veel bedrog. Soms wordt het bedrog pas dagen of weken later door de oplichter voortgezet. Bel die bekende via het nieuwe nummer en als dat niet lukt, gebruik dan het oude nummer. Vervang het oude nummer pas nadat je hem of haar mondeling hebt gesproken én herkend.
  • Gebruik zelf alle beschikbare beveiligingsopties! Veel chatapps zoals WhatsApp hebben veilige procedures voor rechtmatige gebruikers om hun mobiele telefoonnummer te wijzigen. Je hoeft dan zelf je vrienden en familie niet van het nieuwe mobiele nummer op de hoogte te brengen, de chatapp past het automatisch aan bij al je contacten. Oplichters gebruiken smoezen om slachtoffers te overtuigen dat die procedures niet goed zouden werken en dat ze daarom zelf contact opnemen. Gebruik zoveel mogelijk tweestapsverificatie in je apps voor sociale media (tweefactorauthenticatie of 2FA) en beveilig je voicemail met een pincode. Dat biedt een betere bescherming tegen het kapen (hacken) van je sociale media en telefoonnummer door oplichters.

Wat te doen als je bent opgelicht!

  1. Meld online oplichting bij Fraudehelpdesk, bank en politie! Meld fraude en oplichting bij de Fraudehelpdesk! De Fraudehelpdesk gebruikt die meldingen voor advies aan slachtoffers en om anderen te waarschuwen. Ze kunnen daarmee ook een compleet, landelijk overzicht krijgen van online fraude en oplichting.
  2. Meld oplichting of bedrog bij je bank! Wanneer je een tekstbericht hebt ontvangen van een oplichter met daarin een betaallinkje of een IBAN waar je naar moet overboeken, stuur dat dan zo snel mogelijk naar je eigen bank. Zie https://www.veiligbankieren.nl/meldnummers/
  3. Doe online aangifte bij de politie! Ben je opgelicht, doe dan online aangifte van het voorval bij de politie. Meld het ook als je géén schade hebt. Zo krijgt de politie beter zicht op de betrokken criminelen en hun handlangers, met de gegevens die je doorgeeft, zoals namen, rekeningnummers en telefoonnummers van daders. Zie https://www.politie.nl/aangifte-of-melding-doen#ik-ben-op-een-andere-wijze-opgelicht

Bron: Fraudehelpdesk.nl